Jesteś tutaj: Strona główna » Zielniki » Rok według roślin » Rośliny wojennych szlaków » Rozmaryn
Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Święto Trzech Króli
Walentynki czyli sercowe rozterki botanika
Przebiśnieg, czyli powrót znad przepaści
Prima Aprilis
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Lipa niejedno ma imię
Sierpień - pora żniw
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Październik, bo paździerze
Rośliny wojennych szlaków
Brzoza
Bzy
Chaber bławatek
Dąb i lipa
Mak
Rozmaryn
Róża
Trzcina cukrowa i inne
Wierzba płacząca
Ludzie i kwiaty w kręgu życia i śmierci
Klimat a sezonowe opadanie liści
Andrzejki
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy

 

Rozmaryn

O mój rozmarynie, rozwijaj się! /x2
Pójdę do dziewczyny, pójdę do jedynej
Zapytam się.
A jak mi odpowie – nie kocham cię, /x2
Ułani werbują, strzelcy maszerują
Zaciągnę się.

(przeróbka anonimowej pieśni ludowej „Koło ogródeczka woda ciekła”, dokonana przez Wacława Denhoffa-Czarnockiego)

Rozmaryn lekarski Rosmarinus officinalis – typowy krzew śródziemnomorskiej makii wprawdzie nie był u nas gatunkiem rodzimym, ale od niepamiętnych czasów uprawiano go w doniczkach i przydomowych ogródkach. Ta „staroświecka” roślina ozdobna, lecznicza i przyprawowa trwale wrosła w życie Polaków, stąd kojarzyła się z ojczyzną. Jak rozmaryn odstrasza owady, odkaża wodę i jedzenie, przepędza koszmary senne, tak i żołnierze walczący o niepodległość mieli raz na zawsze odstraszyć sąsiadów od kolejnych najazdów i okupacji.
Powszechnie wierzono, iż rozmaryn przeciwdziała zapominaniu. Dlatego starożytni Grecy wplatali go we włosy, przygotowując się do egzaminów, a obłąkana Ofelia wręcza go Hamletowi ze słowami: oto rozmaryn dla pamięci. Proszę Cię mój miły – pamiętaj.
Tak i Polacy nie chcieli zapomnieć o utraconej ojczyźnie. Do tej pory rozmaryn jest obecny w pamięci zbiorowej niedawnych pokoleń:

Pytałem jednej gałązki rozmarynu
jednego białego orła
jednego o Traugucie wspomnienia
Orzeszkowej piszącej Gloria victis
za co szło się wtedy do więzienia
„Pytałem” ks. Jan Twardowski

Ten błękitny kwiat gwarantować miał szczęście, zwłaszcza w miłości. W „Mindowe” Słowackiego Aldona mówi do Dowmunta: Idę do ślubu, wianek zawieszę na czoło./ Jeden kwiat polnej róży/ I dużo rozmarynu/ Niechaj mi szczęście wróży.

Niewątpliwie rozmaryn był dawniej wykorzystywany do wróżb miłosnych i w takim kontekście pojawia się w pierwszym wersie tej jednej z najpopularniejszych pieśni z czasów I wojny światowej „O mój rozmarynie”.

Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis) / Źródło: Wikipedia
O tym rozmarynie śpiewali żołnierze

            
Bagno zwyczajne (Ledum palustre)/ Źródło: Wikipedia
  Bagno przypomina rozmaryn
 nie tylko wyglądem
Mamy jednak w Polsce gatunek jak najbardziej swojski, a pod wieloma względami do rozmarynu podobny, nazywany zresztą rozmarynem „dzikim”, „leśnym” oraz „świńskim”. To bagno zwyczajne Ledum palustre prawnie chroniony wiecznie zielony krzew, typowy dla mszarów i borów bagiennych.
Chamedafne północna (Chamedaphne calyculata) / Źródło: Wikipedia
Chamedafne bywa nazywana rozmarynkiem
Choć bagno przypomina rozmaryn, to poza właściwościami odstraszającymi insekty, niewiele łączy te dwa krzewy. Rozmaryn jest rośliną ciepło- i sucholubną, rodzimą w basenie Morza Śródziemnego, bagno preferuje siedliska mokre i zimne, jak tundra, tajga i torfowiska wysokie. Rozmaryn jako przedstawiciel rodziny jasnotowatych (zwanych dawniej „wargowymi”) to bliski krewniak bazylii, mięty, melisy i szałwii, natomiast bagno to członek zupełnie innej rodziny, bo wrzosowatych. Gwoli ścisłości warto dodać, że „rozmarynkiem” nazywano niekiedy jeszcze inną roślinę chamedafne północną Chamaedaphne calyculata. Rozległe rojsty, porośnięte bagnem zwyczajnym, a niekiedy także i rozmarynkiem-chamedafną, zawsze stanowiły osłonę dla partyzantów, a „herbatki” i nalewki z Ledum palustre pomagały im znosić ukąszenia owadów, głód, ból i zmęczenie.

Adam Kapler
Pracownia Banku Nasion
PAN OB CZRB Powsin
Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy współpracowników!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2022 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone