Jesteś tutaj: Strona główna » Zielniki » Rok według roślin » Rośliny wojennych szlaków » Bzy
Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Święto Trzech Króli
Walentynki czyli sercowe rozterki botanika
Przebiśnieg, czyli powrót znad przepaści
Prima Aprilis
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Lipa niejedno ma imię
Sierpień - pora żniw
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Październik, bo paździerze
Rośliny wojennych szlaków
Brzoza
Bzy
Chaber bławatek
Dąb i lipa
Mak
Rozmaryn
Róża
Trzcina cukrowa i inne
Wierzba płacząca
Ludzie i kwiaty w kręgu życia i śmierci
Klimat a sezonowe opadanie liści
Andrzejki
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy

 

Bzy

Na mojej mogile wyrośnie bez,
Nie chciałaś mnie kochać, nie chciałaś mnie kochać,
Nie roń teraz łez.
Za tę naszą ziemię skąpaną we krwi,
Za nasze kajdany, za nasze kajdany,
Za wylane łzy.
(przeróbka anonimowej pieśni ludowej „Koło ogródeczka woda ciekła”, dokonana przez Wacława Denhoffa-Czarnockiego)

Bo nie wszystkim pomógł los

Wrócić z leśnych dróg,
Gdy kwitły bzy
(fragment pieśni „Biały krzyż” – słowa: Janusz Kondratowicz, melodia: Krzysztof Klenczon)

Nawet ludzie słabo obeznani z botaniką wiedzą, że „bzami” nazywa się dwa różne rodzaje krzewów, z których jeden powinno się nazywać „lilakiem”, a drugi „bzowiną”, by uniknąć nieporozumień.
Bez czarny (Sambucus nigra) /Źródło: Wikipedia
Bez czarny
           
Bez lilak (Syringa vulgaris)/ Źródło : Wikipedia
  Bez lilak
Bez lilak Syringa i bez czarny "bzowina" Sambucus to przedstawiciele zupełnie innych rodzin. Lilak to reprezentant oliwkowatych, krewniak jesionu i ligustru (z ligustrem jest tak blisko spokrewniony, iż przy szczepieniu lilaków wykorzystuje się ligustrowe podkładki). Bez zaś  należy do... i tu jest zagwozdka! Dawniej każdy leśnik, ogrodnik czy architekt krajobrazu powiedziałby bez zastanowienia się: do przewiertniowatych Caprifoliaceae! W nowszych ujęciach systematycznych ta rodzina nie jest jednak już wyróżniana, a przedstawiciele rodzaju Sambucus zawędrowali do rodziny piżmaczkowatych Adoxaceae. Dziki bez czarny zawsze uchodził za roślinę pożyteczną, ale niebezpieczną, gdyż związaną ze śmiercią i bóstwami Podziemi, np. germańską boginią Hel, Hölle – stąd jego ludowa nazwa „holunder”. Wycięcie lub zranienie krzewu uchodziło za czyn świętokradczy.
Wiersze i piosenki żołnierskie najczęściej odnoszą się do bzu lilaka, którego kwitnienie przypada na maj - miesiąc, gdy oficjalnie zakończyła się II wojna światowa w Europie. Jednak w cytowanej pieśni Wacława Denhoffa-Czarnockiego (1894-1927) - żołnierza Legionów Polskich, gatunek bzu jest kwestią dyskusyjną. Niewykluczone, że chodziło o bez czarny, ponieważ jest to roślina jednoznacznie kojarząca się ze smutkiem i śmiercią, zatem dobrze pasuje do ponurego nastroju legionisty. Ten nitrofilny gatunek, najczęstszy przy śmietnikach i oborach, spontanicznie wkracza również na zaniedbane cmentarze.

Adam Kapler
Pracownia Banku Nasion
PAN OB CZRB Powsin


Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy wiosny!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2018 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone