Jesteś tutaj: Strona główna » Świadectwa zmian klimatu » Geomorfologia - formy » Cyrki lodowcowe
Geomorfologia - formy
Cyrki lodowcowe
Doliny polodowcowe
Pradoliny
Misy lodowcowe
Wygłady lodowcowe
Moreny
Ozy
Jeziora polodowcowe
Głazy narzutowe
Lodowce
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania

 

Cyrki lodowcowe

Kocioł z jeziorem cyrkowym.Tatry- Zadni Staw Polski/ autor: Sławomir Lamparski
Kocioł z jeziorem cyrkowym. Zadni Staw Polski. Tatry
Cyrk to półkoliste lub wydłużone zagłębienie terenu, w którym znajduje się bądź dawniej znajdowało  pole firnowe lodowca górskiego.
Jak powstaje cyrk (inaczej kocioł lodowcowy, kar)? Pogłębianie się kotła zachodzi na skutek niszczenia podłoża przez lodowiec. Poszerzanie się kotła jest wynikiem wietrzenia mechanicznego skalnych ścian otaczających kocioł, ich pękania pod wpływem wahań temperatury i zamarzania wody w szczelinach.
Cyrki są otoczone z trzech stron stromymi, często urwistymi zboczami, a otwarte w kierunku stoku, po którym spływa (lub dawniej spływał) jęzor lodowca. Mniejsze kotły mogą mieć strome dno, nachylone nawet pod kątem 30°, większe zaś – płaskie lub zagłębione. Kotły mogą osiągać do kilkuset metrów głębokości i kilku kilometrów długości.
Cyrk lodowcowy lodowca Czeget-  Kara. Kaukaz./autor: Sławomir Lamparski
Cyrk lodowcowy lodowca Czeget-  Kara. Kaukaz./autor: Sławomir Lamparski
Cyrk lodowcowy lodowca Czeget- Kara. Kaukaz.
Oznaczenie: 1- cyrk lodowcowy, 2- pole firnowe, 3- fartuchy śnieżne, 4- jęzor, 5- próg skalny

W górach o umiarkowanym stopniu zlodowacenia kotły wcinają się w stok lub w płaskie powierzchnie szczytowe – wierzchowiny (Karkonosze). Natomiast w górach o silnym zlodowaceniu rozrastające się kotły powodują zanik powierzchni wierzchowinowej. Pomiędzy kotłami pozostają tylko wąskie skalne granie o postrzępionej linii grzbietowej i ostre szczyty (Tatry).
Liczne stawy tatrzańskie to właśnie kotły polodowcowe wypełnione wodą, charakteryzujące się znaczną głębokością – na przykład Wielki Staw (56 m), Czarny Staw pod Rysami (79 m), Czarny Staw Gąsienicowy (76 m). Szczątkowe kary dostrzeżemy też w ścianach Rysów i Mięguszowieckiego.
W Polsce cyrki lodowcowe znajdziemy również w Karkonoszach. Są to Mały i Wielki Kocioł Śnieżny, Czarny Kocioł oraz Kocioł Wielkiego i Małego Stawu. Ich charakterystyczny wygląd sprawia, że bez trudu powinniśmy je rozpoznać w czasie letnich wędrówek lub zimowej jazdy na nartach.
Kocioł lodowcowy Suchej Doliny Kondrackiej/ autor: Sławomir Lamparski
Kocioł lodowcowy Suchej Doliny Kondrackiej/ autor: Sławomir Lamparski
Kocioł lodowcowy Suchej Doliny Kondrackiej. Tatry
Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy wiosny!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2019 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone