Jesteś tutaj: Strona główna » Bioindykacja i adaptacje » Bioindykacja » Liczby Ellenberga » Znaczenie liczb: pęknięta rynna
Bioindykacja
Wyspa cieplna
Indeksy biotyczne
Liczby Ellenberga
Znaczenie liczb: pęknięta rynna
Znaczenie liczb: powódź
Adaptacje
Gry i zabawy

 

Do czego służą liczby Ellenberga ?

Na to pytanie można odpowiedzieć tak samo, jak na pytanie o ogólny cel bioindykacji: na podstawie wiedzy o ekologicznych liczbach wskaźnikowych można wykorzystać rośliny do oceny warunków środowiska. No dobrze, ale jak to się robi?

Przykład: Co ma pęknięta rynna do „wiszących ogrodów” Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.
Miał to być swoisty „żart botaniczny” – ot, taka ciekawostka: co może wyrosnąć na najwyższym budynku w Polsce? Terenem badań były zewnętrzne poziome powierzchnie Pałacu Kultury (łącznie 1,5 ha!):
•    tarasy i schody u podstawy budowli;
•    płaskie i otoczone ozdobną attyką stropodachy, wieńczące poszczególne bryły tego gmachu – położone na kilku wysokościach od 20 do 64 m nad poziomem gruntu;
•    najwyższa dostępna do badań powierzchnia – tzw. taras widokowy, udostępniony do zwiedzania na wysokości 116 m.
Wyniki obserwacji okazały się niezwykle ciekawe. Zaskakujące było bogactwo flory kształtującej się w szczelinach między płytami pokrywającymi stropodachy Pałacu – stwierdzono aż 111 gatunków roślin naczyniowych! Obserwowano głównie osobniki młodociane, w tym również siewki drzew. Większość roślin wegetujących w tak trudnych warunkach siedliskowych obumierała w ciągu pierwszych miesięcy swego życia – tylko nieliczne gatunki były w stanie zakwitnąć i wydać owoce.
Chodząc po stropodachach, tarasach i schodach Pałacu, miałyśmy wyobrażenie, że jest tam słonecznie, wietrznie i sucho (jedynym źródłem wilgoci są opady atmosferyczne w większości odprowadzane z dachów za pomocą systemu rynien). Jednak po podsumowaniu wyników uzyskanych z wykorzystaniem liczb ekologicznych, z ogromnym zdziwieniem stwierdziłyśmy, że na Pałacu pojawiają się dość liczne rośliny wilgociolubne – takie, które są wskaźnikami gleb wilgotnych i mokrych, a nawet 1 roślina wodna znosząca czasowe wynurzenie (sit drobny Juncus bulbosus). 13 gatunków wilgociolubnych na dachu – to jest coś... Zwłaszcza, że niektóre występowały bardzo obficie (np. rzepicha błotna Rorippa palustris była reprezentowana przez ponad 700 osobników!).
Sporządziłyśmy wykres ilustrujący rozkład liczby wilgotności (poniżej). Wysokość poszczególnych słupków wskazuje, ile było gatunków o wymaganiach siedliskowych określonych za pomocą danej liczby wskaźnikowej. Natomiast stopień zaciemnienia słupka wskazuje, czy dany gatunek był reprezentowany przez zaledwie pojedyncze okazy (obfitość 1-10), czy występował bardzo licznie (obfitość >1000 osobników).
 
Rozkład ekologicznej liczby wskaźnikowej wilgotności we florze Pałacu Kultury i Nauki (x – nieustalone preferencje względem czynnika wilgotności podłoża; dane dla 87 gatunków występujących na PKiN – dla pozostałych 24 nie ma jeszcze ustalonych liczb ekologicznych; dane według: Lindacher  1995).
 
Liczba ekologiczna wilgotności zmienia się znacznie – w zakresie od 2 do 10, co wskazuje, że stosunki wodne panujące na poszczególnych stropodachach, tarasach i schodach Pałacu są bardzo zróżnicowane. Wydawało nam się, że im bliżej gruntu, tym powinno być bardziej wilgotno. Na schodach i tarasach u podstawy budynku panuje przecież silniejsze zacienienie, zwłaszcza na parterze od strony północnej... Sprawdziłyśmy zatem przestrzenne rozmieszczenie roślin o większych wymaganiach względem wilgotności podłoża. Na rycinie poniżej każdy kolorowy kwadracik oznacza 1 gatunek wilgociolubny występujący na danej powierzchni.
Rozmieszczenie gatunków wilgociolubnych
(o wskaźnikowej liczbie wilgotności >7) na terenie PKiN
 Jak widać, rośliny wilgociolubne skupiły się na kilku stropodachach (powierzchnie C, D, F, N, O, P), rozmieszczonych na wysokości  20 i 29 m, od południa i północy budynku. Nie ma tu zatem znaczenia ani stopień zacienienia (ekspozycja słoneczna tych powierzchni była zróżnicowana), ani brak dostępu do wód gruntowych. Okazuje się, że ważnym czynnikiem kształtującym florę Pałacu jest banalne zjawisko: zapchane rynny odprowadzające z dachów wodę opadową! Niesprawny system odwadniający powoduje, że pod płytkami pokrywającymi dachy zalega miejscami woda. Na podstawie wyników badań mogłyśmy dokładnie wskazać, które dachy mają niedrożne odpływy i taką informację przekazałyśmy Administracji Pałacu Kultury i Nauki: trzeba koniecznie oczyścić rynny na dachach oznaczonych jako C, D, F, N, O, P. Jeśli roślin o dużych wymaganiach w stosunku do wilgotności podłoża było zaledwie kilka, to nie ma się czym przejmować, ale gdy na dachu rośnie ponad 100 okazów roślin wilgociolubnych, to coś jest nie tak!
Proste, prawda? By dojść do takich wniosków, nie potrzebowałyśmy robić pełnego przeglądu systemu odwadniającego (przy tak ogromnym budynku byłoby to wręcz niemożliwe do wykonania!). Nie zrywałyśmy nawierzchni, żeby dowiedzieć się, że jest tam wilgotno. „Przemówiły” do nas rośliny i wystarczyło zrozumieć przekazywane przez nie informacje, by opisać specyficzne warunki siedliskowe, panujące w tak szczególnym miejscu, jak Pałac Kultury i Nauki w Warszawie.

Dr Halina Galera
Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska UW
Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy wiosny!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2019 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone