Jesteś tutaj: Strona główna » Bioindykacja i adaptacje » Bioindykacja » Liczby Ellenberga » Znaczenie liczb: powódź
Bioindykacja
Wyspa cieplna
Indeksy biotyczne
Liczby Ellenberga
Znaczenie liczb: pęknięta rynna
Znaczenie liczb: powódź
Adaptacje
Gry i zabawy

 

Do czego służą liczby Ellenberga ?

Na to pytanie można odpowiedzieć tak samo, jak na pytanie o ogólny cel bioindykacji: na podstawie wiedzy o ekologicznych liczbach wskaźnikowych można wykorzystać rośliny do oceny warunków środowiska. No dobrze, ale jak to się robi?

Przykład: Jak ustrzec się przed powodzią?
Niezwykle praktycznym zastosowaniem liczb wskaźnikowych może być wyznaczenie granic terenów zalewowych wzdłuż rzek. Praktyka z ostatnich kilku lat wskazuje, że jedynym naprawdę skutecznym sposobem na uniknięcie strat wynikających z wiosennych powodzi jest zaniechanie wznoszenia budynków w pobliżu cieków wodnych! Na takim terenie poziom wód gruntowych jest bardzo płytki, a prędzej czy później dojdzie do zalania wodami wezbranej rzeki.
Problem polega na tym, że bardzo trudno wyznaczyć granice obszaru zagrożonego wylewami. Jeśli rozciągający się wzdłuż rzeki las nie został wycięty, wówczas mamy możliwość wykorzystania swojej wiedzy na temat ekologicznych liczb wskaźnikowych (gorzej, jeżeli naturalna roślinność została zniszczona...). W drzewostanie nadrzecznego lasu dominuje olsza  czarna Alnus glutinosa – drzewo występujące najczęściej na glebach mokrych (liczba wilgotności 9), wskaźnik okresowego zalewania wodą (typowy dla terenów okresowo zalewanych). W runie występują rośliny wskaźnikowe gleb mokrych, okresowo zalewanych wodą (rzeżucha gorzka Cardamine amara i karbieniec pospolity Lycopus europaeus); wskaźniki silnych zmian wilgotności (pępawa błotna Crepis paludosa, kuklik zwisły Geum rivale, tojeść rozesłana Lysimachia vulgaris i niezapominajka błotna Myosotis palustris – liczba wilgotności 8) oraz gatunki rosnące na glebach wilgotnych (gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum i czartawa drobna Circaea alpina – wilgotność 7). Przypominam ogólną zasadę bioindykacji geobotanicznej: jeśli tych gatunków nie ma, to wcale nie znaczy, że teren nie bywa zalewany (jeśli wycięto wcześniej drzewa, to zmieniło się także runo!). Jeśli zaś występują na terenie bliskim strumieniowi lub rzeczce w charakterystycznym zestawie i/lub w dużej liczbie osobników, to proponowałabym nie budować tam niczego trwałego. Dobrym pomysłem będzie raczej ogródek – gleba jest na takich terenach żyzna, a w pewnym oddaleniu od cieku stosunki wodne będą bardzo korzystne dla roślin uprawnych.
Mamy tu do czynienia ze swoistą „pamięcią ekologiczną”. Rośliny przystrumykowych i nadrzecznych łęgów zdają się przestrzegać: stoisz na tarasie zalewowym rzeki – kiedyś tędy popłynie woda! Nieważne, że teraz w tym miejscu leniwie szumi strumyk, że od wielu już lat nie obserwowano wylewów i że trochę wyżej gleba jest zupełnie sucha, a rośliny wyglądają wręcz na zwiędnięte. Nawet jeśli od kilku lat trwa susza i ciek niemal wysechł, to przecież wcale nie znaczy, że już nigdy nie wyleje! Dla łęgów typowe są dość krótkie podtopienia, pojawiające się sporadycznie, nie w każdym miejscu i nie co roku. Wydanie zgody na budowę domu w takim miejscu jest zatem równoznaczne z wystosowaniem następującej propozycji: „Zbudujcie sobie tutaj dom – warto zaryzykować: pewnie nie co roku was zaleje, a jeśli nawet, to tylko na kilka dni!”.

Jaki stąd wniosek? Nie należy lekceważyć biologicznej informacji o stanie środowiska przyrodniczego, uzyskanej przy pomocy żywych organizmów! Moim zdaniem przed wydaniem zgody na budowę, gminni urzędnicy powinni każdorazowo radzić się przyrodników biegłych w dziedzinie bioindykacji. Przyznaję: wykorzystanie ekologicznych liczb wskaźnikowych wymaga umiejętności rozpoznawania roślin i doświadczenia w prowadzeniu tego typu badań siedliskowych. Jednak metoda ta ma ogromne zalety – jest:
•    tania (nie wymaga żadnego sprzętu),
•    prosta (informacja zapisana w postaci liczb wskaźnikowych jest jednoznaczna, choć równocześnie nieco uproszczona),
•    w niektórych sytuacjach – wręcz niezastąpiona (szczególnie cenna jest tu wspomniana już „pamięć ekologiczna” - rośliny wskazują, jakie warunki panują na danym terenie w dłuższym okresie czasu, niż 1 sezon wegetacyjny).

Dr Halina Galera
Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska UW

Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy wiosny!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2019 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone