Jesteś tutaj: Strona główna » Świadectwa zmian klimatu » Geomorfologia - regiony » Okolice Pomiechówka
Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Okolice Pomiechówka
Pojezierze Gostynińskie
Wybrzeże Norwegii - fiordy
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania

 

Okolice Pomiechówka


Pomiechówek to niewielka wieś w województwie mazowieckim, położona około 40 km na północny zachód od Warszawy.
Położenie Pomiechówka na tle województwa mazowieckiego/ Podkład mapy: Geoportal
Położenie Pomiechówka na tle
województwa mazowieckiego
Choć nie jest popularnym punktem wypadowym dla turystów, jednak możemy tu spotkać pasjonatów geologii. W okolicach Pomiechówka zachowały się bowiem liczne formy polodowcowe ukształtowane w czasie zlodowacenia środkowopolskiego, liczące więc przeszło 100 tysięcy lat.
Mimo, iż bardziej nadgryzione zębem czasu, niż formy pochodzące z okresu najmłodszego zlodowacenia na Mazurach czy Pomorzu (24-16 tys. lat temu), świetnie nadają się na poglądową lekcję geomorfologii. Jest to propozycja odpowiednia zwłaszcza dla mieszkańców stolicy i okolic, gdyż w bliskim sąsiedztwie Warszawy są to jedne z najlepiej zachowanych śladów różnorakiej działalności lodowca.

Głazy narzutowe w lesie w okolicy Pomiechówka/ Autor: S. Lamparski
Głazy narzutowe można spotkać w lesie,
przy drodze, na polu
Głazy narzutowe
Na północny zachód od wsi znajdują się skupiska głazów narzutowych (patrz: mapka w dalszej części artykułu). Możemy je znaleźć w lesie, na polach i przy drogach.
Ich obecność świadczy o tym, że obszar ten pokrywał lądolód. Głazy przywędrowały wraz z nim z dalekiej Skandynawii.
Następujące potem ocieplenie klimatu spowodowało, że  lądolód się stopił, a wielkie kamienie pozostały jako świadectwo epoki lodowcowej.
O postoju czoła lądolodu w tym rejonie świadczy też obecność moreny czołowej, czyli wału utworzonego przez materiał pozostawiony z przodu lodowca. Wał ten stoi na drodze rzeki Wkry, która, by ominąć przeszkodę zmienia swój południowy bieg, skręcając na wschód. Kiedy powstawało koryto Wkry, a warto dodać, że na znacznej części swojego obecnego biegu płynie ona swą dawną doliną, tereny na zachód pokrywał jeszcze lądolód, toteż topniejące wody mogły odpływać jedynie w kierunku przeciwnym. Odcinek rzeki ciągnący się wzdłuż moreny czołowej jest bardzo malowniczy, gdyż z jednej strony brzeg jest stromy i wysoki na 20 m, z drugiej zaś płaski, zalewowy. W miejscu tym utworzono rezerwat krajobrazowy "Dolina Wkry", właśnie ze względu na unikatowy charakter rzeki.
Rezerwat "Dolina Wkry"/ Autor: S. Lamparski
Rezerwat "Dolina Wkry".Brzeg z lewej strony
jest płaski, z prawej zaś stromy,
utworzony przez wzgórza morenowe

Dawna dolina rzeki polodowcowej w okolicy Torunia Włościańskiego/ Autor: S. Lamparski
Dawna dolina rzeki polodowcowej
w okolicach Torunia Włościańskiego
obecnie wypełniana
wodą jedynie
w okresie roztopów i ulew

Na północ od Pomiechówka leży Toruń Włościański, wieś, przez którą przebiega dolina o podmokłym dnie. Skąd takie ukształtowanie terenu, skoro obecnie nie ma tam żadnej rzeki?
Otóż kiedyś płynęła tędy woda z topniejącego lądolodu. Dziś, szczególnie na wiosnę, w zagłębieniu będącym dawnym korytem rzeki nadal gromadzi się woda. Pochodzi ona z topniejącego śniegu i spływa na dno doliny z wyżej położonych pól i łąk.
Sama dolina obniża się w kierunku zachodnim i uchodzi do doliny rzeki Wkry.
Formy geomorfologiczne w okolicach Pomiechówka/ Podkład mapy: Geoportal
Występowanie form geomorfologicznych w okolicach Pomiechówka
A skąd się wziął stożek napływowy?
Po okresie zlodowaceń klimat stopniowo się ocieplał, aż 5-6 tys. lat temu było nawet cieplej, niż obecnie. Więcej też było opadów. Korytem rzeki Wkry płynęło wówczas dużo wody. Dzięki swej sile transportowej niosła ona dużo osadów. W dalszym biegu Wkra - rzeka o wąskim korycie i sporym spadku, wpływała na płaski taras zalewowy szerokiej rzeki Narwi. Tam spadek rzeki był mniejszy i zdolność przenoszenia materiału skalnego spadała, wskutek czego osadzał się on na dnie, tworząc tzw. stożek napływowy.
Stożek napływowy Wkry - widok od strony Modlina/ Autor: S. Lamparski
Stożek napływowy Wkry - widok od strony
Modlina

Stożek stanowił przeszkodę dla napływających mas wody, dlatego Wkra szeroko się rozlewała, zaś koryto Narwi odsunęło się na południe w wyniku gromadzenia się w stożku osadów. Resztki tego dawnego koryta funkcjonują obecnie jako starorzecza, które możemy zobaczyć koło Okunina i Góry.
Gdy ilość opadów zmalała, spadła siła transportowa Wkry (płynęło nią mniej wody). Wskutek tego procesy akumulacyjne osłabły, stożek przestał narastać. Zaczęły przeważać procesy erozyjne Narwi, która stopniowo wracała do swojego dawnego koryta.
Obecnie Narew jest już oddalona o 2 km na północ od starorzeczy. Sam stożek napływowy Wkry mierzy 5 kilometrów szerokości i rozciąga się od Modlina na zachodzie, po Czarnowo na wschodzie.
Jezioro Góra w starorzeczu Narwi/ Autor: S. Lamparski
Jezioro Góra - starorzecze Narwi

Zagłębienie okresowo wypełnione wodą  - starorzecza Narwi/ Autor: S. Lamparski
Zagłębienie okresowo wypełniane wodą - starorzecza Narwi w okolicach Okunina


Sławomir Lamparski
Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego
Warszawa


Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy współpracowników!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2022 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone