Jesteś tutaj: Strona główna » Zostań obserwatorem » Fenologia » Instrukcja - zawilec
Fenologia
Instrukcja - zawilec
Instrukcja - kasztanowiec
Instrukcja - brzoza
Formularz - zawilec
Formularz - kasztanowiec
Formularz - brzoza
Fenologiczne pory roku
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki

 

Instrukcja do prowadzenia obserwacji fenologicznych


Zawilec gajowy (łac. Anemone nemorosa)

a)    Obserwacje fenologiczne powinny być prowadzone przez kolejne lata, na tych samych stanowiskach, ponieważ nawet nieznacznie oddalone od siebie stanowiska mogą różnić się pod względem warunków mikroklimatycznych, co z kolei może wiązać się z różnicami w rozwoju rośliny.
b)    Wskazane jest, by powierzchnia, na której planowane są obserwacje fenologiczne, znajdowała się w terenie w miarę płaskim.
c)    Obserwacje zawilca gajowego powinny być prowadzone w warunkach zbliżonych do naturalnych, czyli w lesie, w parku, a nie w  przydomowych ogródkach.
d)    Dodatkowe informacje na temat powierzchni, na której prowadzone są obserwacje (np. jej lokalizacja na zboczu, ekspozycja zbocza), są przydatne w późniejszej interpretacji wyników, w związku z tym warto je umieścić w formularzu.
Kwitną pierwsze zawilce, część w pąkach/ autor: Agnieszka Nobis
Kwitną pierwsze zawilce, część w pąkach
e)    Celem naszych obserwacji jest wyznaczenie początku kwitnienia zawilca gajowego, czyli dnia, w którym obserwujemy, że rozkwitło ok. 10% kwiatów. W przypadku masowo występującego w lasach liściastych zawilca gajowego dość trudno jest wskazać moment kwitnienia dokładnie 10% roślin. W związku z tym proponujemy kilka sposobów określenia powierzchni obserwacyjnych:
● W miejscu, w którym zakwitną pierwsze pojedyncze zawilce, a pozostałe będą mieć pąki, można założyć poletko obserwacyjne o znanej powierzchni (takiej wielkości, by w jego granicach znalazło się ok. 30-100 osobników). Do wyznaczenia granic takiego poletka można użyć drewnianych patyczków oraz kolorowych tasiemek. Jeśli tak wyznaczona powierzchnia badawcza jest dość duża, warto podzielić ją na mniejsze części – ułatwi to liczenie roślin. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że takie poletko może łatwo zostać zniszczone przez zwierzęta lub ludzi.
Poletko obserwacyjne z zawilcem gajowym: A – żaden z osobników występujących w graniach wyznaczonego poletka nie kwitnie, wszystkie osobniki posiadają jedynie pąki kwiatowe. B – w granicach wyznaczonego poletka kwitnie 10% osobników. C i D – podział poletka obserwacyjnego na mniejsze powierzchnie, w celu ułatwienia dokładnego określenia liczby osobników występujących w jego granicach.
Poletka z różnym stanem kwitnienia zawilców/ autor: Agnieszka Nobis
Poletka z różnym stanem kwitnienia zawilców
● Jeśli istnieje niebezpieczeństwo zniszczenia zaproponowanego wyżej oznakowania poletka, można wyznaczyć powierzchnię obserwacyjną w najbardziej charakterystycznym, łatwo rozpoznawalnym miejscu, pomiędzy trzema lub czterema drzewami zaznaczonymi w taki sposób, aby nie zwracać uwagi przypadkowych przechodniów (np. przez przywiązanie do pnia lub gałęzi cienkich ciemnych nitek czy namalowanie na korze niewielkich punktów za pomocą niezmywalnej farby). W takim przypadku lepiej jest wybierać powierzchnie, na których zagęszczenie zawilca gajowego nie jest duże. W przeciwnym razie policzenie wszystkich okazów z pąkami, a tym samym dokładne ustalenie daty początku kwitnienia, będzie trudne.
● Na powierzchniach, gdzie zawilec gajowy występuje w bardzo dużym zagęszczeniu, wyznaczenie daty początku kwitnienia ułatwić może użycie koła hula hop. W dniu, w którym zaobserwujemy rozkwitnięcie pierwszych kwiatów, dziesięć razy rzucamy kołem w różnych miejscach stanowiska, na którym prowadzimy obserwacje. Na powierzchni wyznaczonej przez hula hop liczymy osobniki zawilca gajowego - te, które mają pąki (Fot. A), oraz te, których kwiaty są w pełni rozkwitłe (Fot. B). Jeśli w żadnej z wyznaczonych w ten sposób powierzchni okazy kwitnące nie stanowią jeszcze 10% populacji, rzucanie kołem powtarzamy w odpowiednich odstępach czasu, tj. co 2-3 dni. Za początek kwitnienia można przyjąć dzień, w którym po zsumowaniu osobników znajdujących się na wszystkich poletkach wyznaczonych w kolejnych rzutach osobniki kwitnące będą stanowiły ok. 10%.
Kwiat zawilca w stadium pąka/ autor: Agnieszka Nobis
Zawilec w pąku
Kwiat zawilca w stadium rozkwitu/ autor: Agnieszka Nobis
Zawilec rozkwitły

Bez względu na to, jaki sposób oznaczenia powierzchni obserwacyjnych wybierzemy, należy wykonać szkic sytuacyjny lub fotografie miejsca, w którym ta powierzchnia będzie zlokalizowana, tak aby w kolejnych latach nie było problemu z odnalezieniem tego miejsca i powtórzeniem obserwacji na tej samej powierzchni.
Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy wiosny!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2019 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone