Jesteś tutaj: Strona główna » Świadectwa zmian klimatu » Endemity a relikty » Schizo-historie
Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania

 

Schizo-historie

O  schizoendemitach, złocieniu Zawadzkiego i gnidoszu sudeckim

Niektóre neoendemity to potomkowie reliktów glacjalnych, które ewoluowały tak intensywnie na oderwanych, mocno izolowanych od zwartego zasięgu placówkach w wysokich pasmach górskich, że w ciągu ledwie 10 tysięcy lat holocenu „dorobiły się” izolacji rozrodczej od form wyjściowych, nadal rosnących na Dalekiej Północy. Tak właśnie było w przypadku wierzby szwajcarskiej Salix helvetica pochodzącej od wierzby lapońskiej Salix lapponum. Takie neoendemity nazywa się niekiedy schizoendemitami (z gr. „schizein” – „rozdzielać, rozszczepiać” por. schizofrenia – rozdwojenie jaźni), gdyż powstały przez niedawne rozszczepienie się szeroko rozpowszechnionego gatunku arktyczno-górskiego na kilka gatunków potomnych, endemicznych dla poszczególnych pasm górskich czy półwyspów.
Zdarzają się też dziwniejsze sytuacje: jakiś gatunek znany był dotąd tylko z jednego miejsca na świecie, a potem odkrywa się niespodziewanie inne populacje naturalne, w innych państwach i regionach biogeograficznych. Tak stało się w przypadku złocienia Zawadzkiego Dendranthema zawadskii – niepozornego krewniaka okazałych chryzantem ogrodowych.
Wierzba lapońska (Salix lapponum) / Źródło: Wikipedia
wierzba
Złocień Zawadzkiego (Dendranthema zawadskii) / Autor: Jerzy Opioła/ Źródło: Wikipedia
złocień
 Początkowo botanicy uważali go za typowy endemit o małym zasięgu, rodzimy dla Pienin. Potem okazało się, że złocień Zawadzkiego rośnie dziko również na Płycie Kurskiej i pod Archangielskiem, jak również na całym Dalekim Wschodzie (wsch. Syberia, Chiny, obie Koree). Ma zatem cztery ośrodki występowania, jeden ogromny i trzy małe, wyraźnie szczątkowe - choć w Pieninach i w okolicy Kurska miewa się całkiem dobrze jak na relikt paleogenu. W żaden sposób nie można go nazwać jednak endemitem.
Bardzo podobne były dzieje badań i statusu gnidosza sudeckiego Pedicularis sudetica. Jak sama nazwa wskazuje początkowo znano go tylko z Sudetów i uważano za endemit tego pasma. Ku zdumieniu przyrodników okazało się, że gnidosz sudecki jest też bardzo częsty na Alasce i Kanadzie.

Co nowego w portalu

150 lat obserwacji przyrody w USA – wcześniejsze zakwitanie roślin
Projekt płazowy
Rośliny Świąt Bożego Narodzenia
Pomóż tworzyć fenologiczną mapę Polski, zostań obserwatorem przyrody !
Z cyklu "Botanika w literaturze i sztuce" - "Przedwiośnie" jako Zielnik Żeromskiego
Pytania do eksperta
Kto nas ustrzeże przed powodzią ?
Fiordy w pigułce
Namorzynowe puzzle
Flora dawnych Pienin
Rośliny Wielkanocy
W czerwcu czerwce na czerwcu
Tajemnice kwiatu paproci
Okolice Pomiechówka
Kolibry na Alasce czyli ciepłe nazwy - zimne adresy
Wyniki konkursu
Zwycięzcy Konkursu
Święto Niepodległości okiem botanika
Klimat a sezonowe opadanie liści
Dary Trzech Króli
Walentyki
Przebiśnieg – wiara w odrodzenie
Prima Aprilis
Pojezierze Gostynińskie
Lipa niejedno ma imię
Wrzesień, wrzosy i wrzosowate
Cena genów
Gorące puzzle
Endemity a relikty
Figa i jej słodkie tajemnice
Skrzydlate miasto
Akcja: czeremcha amerykańska
Tajemnice krypt jasnogórskich
Ziarno prawdy o orkiszu
Lecą, lecą... paździerze
Bagnica - jedyna w swoim rodzaju
O jemiole pod jemiołą
Jak sasanka została zawilcem
Święto Zmarłych
Andrzejki
Powsin zaprasza
Lato w Powsinie
Green Card
Powsin zaprasza na Piknik Naukowy
Rośliny owadożerne zapraszają do Powsina
Murawy kserotermiczne - czas żniw
Jesień w Powsinie
Pogromcy much zapraszają do Powsina
150 urodziny Marii Curie-Skłodowskiej w Powsinie - koncert wśród kwiatów
Na ratunek ptakom
Poznaj zieloną Warszawę - wycieczka z przewodnikiem
W poszukiwaniu utraconego krajobrazu
Niezłe Ziółka
Listopadowe botanizowanie
Zima w Powsinie
Szukamy współpracowników!
Od prehistorii

Powstawanie kontynentów
Geologia ziem polskich
Temperatura
Wegetacja
Klimat a rozwój cywilizacji
Świadectwa
zmian klimatu


Geomorfologia - formy
Geomorfologia - regiony
Paleobotanika
Przyroda a klimat
Endemity a relikty
Zadania
Zostań
obserwatorem


Fenologia
Ochrona czynna muraw kserotermicznych
Porosty
Projekt płazowy
Mapa
Poradniki
Bioindykacja
i adaptacje


Bioindykacja
Adaptacje
Gry i zabawy
Zielniki

Jak wykonać zielnik?
Botanika w kulturze
Rok według roślin
Intrygujące rośliny
Konkurs
Gry i zabawy
Program

Ankieta - nauczyciele
Ankieta - uczniowie
Rozwijajmy razem portal
Uwagi - odpowiedzi
Kontakt

Słownik

Mapa serwisu

Szukaj

Partnerzy programu
Logo Fundusz
Logo Zielnik UW
Logo Biologia UW
Logo internet ART
Szkoła festiwalu nauki
© 2009 - 2022 Zielnik Wydziału Biologii UW; wszelkie prawa zastrzeżone